รัฐประหารและการปกครองโดยทหาร

รัฐประหารคืออะไร

• รัฐประหารคือการที่กองทัพเข้ายึดอำนาจการปกครองด้วยกำลังหรือการขู่ว่าจะใช้กำลัง นอกกรอบรัฐธรรมนูญ
• ผู้ยึดอำนาจมักระงับหรือยกเลิกรัฐธรรมนูญ ยุบสภา และตั้งคณะทหารขึ้นปกครองด้วยการออกคำสั่ง
• มักประกาศกฎอัยการศึกไปพร้อมกัน และอาจเข้าควบคุมหรือปิดกั้นโทรทัศน์ วิทยุ และเว็บไซต์
• การปกครองโดยทหารอาจกินเวลาหลายเดือนหรือหลายปี จนกว่าจะร่างรัฐธรรมนูญใหม่และจัดการเลือกตั้ง

อำนาจทหารและอำนาจฉุกเฉินทำอะไรได้บ้าง

• ภายใต้กฎอัยการศึก ทหารห้ามการชุมนุม ตรวจค้นบุคคลและสถานที่ ยึดทรัพย์สิน ควบคุมสื่อ และควบคุมตัวบุคคลได้ไม่เกินเจ็ดวันโดยไม่ต้องตั้งข้อหา
• ภายใต้พระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน รัฐบาลประกาศเคอร์ฟิว ห้ามชุมนุม จำกัดการเดินทางและการเผยแพร่ข้อมูล และควบคุมตัวผู้ต้องสงสัยได้ ผู้ฝ่าฝืนคำสั่งมีโทษจำคุกไม่เกินสองปี
• หลังรัฐประหาร คำสั่งใหม่ออกมาได้ชั่วข้ามคืน และมักถูกใช้กับนักศึกษา นักวิชาการ และสื่อมวลชนก่อน ตรวจสอบว่ามีคำสั่งอะไรบังคับใช้อยู่ก่อนลงมือทำอะไร

ถ้าคุณเลือกออกมาแสดงออก

การแสดงออกโดยสงบเป็นสิทธิ แต่หลังรัฐประหาร อาจนำไปสู่การจับกุมและการดำเนินคดี ข้อแนะนำเหล่านี้ช่วยลดความเสี่ยงได้ แต่ทำให้หมดไปไม่ได้

• ยึดสันติวิธีไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นรอบตัว ความรุนแรงทำร้ายผู้คน เปิดโอกาสให้ฝ่ายผู้มีอำนาจใช้ปราบปราม และทำให้เสียแรงสนับสนุนจากสังคม
• ไปกับคนที่ไว้ใจ บอกแผนกับคนที่ไม่ได้ไปด้วย และนัดจุดเจอกันไว้เผื่อพลัดหลง
• เขียนเบอร์ช่วยเหลือทางกฎหมายไว้ที่แขนด้วยปากกา เผื่อโทรศัพท์ถูกยึด
• รู้ว่ามีข้อห้ามอะไรและโทษเป็นอย่างไร เพื่อให้ตัดสินใจโดยรู้เท่าทัน
• อยู่ห่างจากแนวรั้วกั้นและแนวทหารหรือตำรวจ และอย่ายั่วยุ
• คิดถึงข้อมูลในโทรศัพท์เผื่อถูกตรวจค้น และล็อกโทรศัพท์ด้วยรหัสผ่านแทนการสแกนใบหน้าหรือลายนิ้วมือ

ถ้าถูกเรียกตรวจหรือถูกควบคุมตัว

• ใจเย็นและอย่าขัดขืน แม้จะคิดว่าการเรียกตรวจไม่ถูกต้อง
• ถามว่าใครเป็นผู้ควบคุมตัว ด้วยเหตุใด และจะพาไปที่ไหน
• ขอแจ้งญาติหรือผู้ที่ไว้วางใจว่าคุณอยู่ที่ไหน และขอพบทนายความ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญารับรองสิทธิเหล่านี้ แม้ในทางปฏิบัติอาจถูกจำกัดภายใต้กฎอัยการศึก
• อย่าลงชื่อในเอกสารที่ยังไม่ได้อ่านหรือไม่เข้าใจ และขอสำเนาเอกสารที่ลงชื่อไปแล้ว
• โทรหาศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน หรือขอให้คนอื่นโทรแทน โดยเร็วที่สุด

ถ้าเพื่อนถูกควบคุมตัว

1. จดเวลา สถานที่ ชื่อ เครื่องแบบ หรือทะเบียนรถที่เห็น
2. โทรศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน 092-271-3172 หรือ 096-789-3173
3. แจ้งครอบครัวของเพื่อน

การบันทึกเหตุการณ์

• บันทึกที่ทำไว้ในเวลาจริงอาจมีความหมายในภายหลัง เช่น ในชั้นศาล ถ่ายจากระยะที่ปลอดภัย และอย่าเสี่ยงชีวิตเพื่อภาพเดียว
• สำรองไฟล์ไว้นอกโทรศัพท์โดยเร็วที่สุด
• เบลอหรือตัดใบหน้าผู้ชุมนุมคนอื่นออกก่อนแชร์ ภาพเพียงภาพเดียวอาจถูกใช้ระบุตัวและดำเนินคดีกับเขาได้
• โพสต์ ข้อความ และการแชร์อาจถูกใช้เป็นหลักฐาน กฎหมายว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ใช้กับสิ่งที่คุณโพสต์ออนไลน์ด้วย

ดูแลกันและกัน

• ถามไถ่เพื่อนร่วมชั้น โดยเฉพาะคนที่อยู่คนเดียว อยู่ไกลบ้าน หรือมาจากต่างประเทศ
• ส่งต่อข้อมูลที่ตรวจสอบแล้ว ไม่ใช่ความตื่นตระหนก
• ความกลัว ความโกรธ และความเหนื่อยล้าเป็นเรื่องปกติ คุยกับคนที่ไว้ใจ หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอดเวลา

การเรียนและมหาวิทยาลัย

มหาวิทยาลัยอาจปิดพื้นที่ ให้เรียนออนไลน์ หรือเปลี่ยนการสอบ ติดตามประกาศของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และคณะทางอีเมลและช่องทางทางการ ถ้าเดินทางมาอย่างปลอดภัยไม่ได้ ให้แจ้งอาจารย์และสำนักงานหลักสูตร BIR

สำหรับนักศึกษาต่างชาติ

• เพื่อนนักศึกษาต่างชาติมีความเสี่ยงต่างออกไป การร่วมกิจกรรมทางการเมืองอาจทำให้ถูกยกเลิกวีซ่าและถูกส่งตัวออกนอกประเทศ นอกเหนือจากความเสี่ยงทางกฎหมายที่นักศึกษาไทยเผชิญ รัฐบาลส่วนใหญ่แนะนำให้พลเมืองของตนอยู่ห่างจากการชุมนุมทางการเมืองในไทย
• ทำตามคำแนะนำการเดินทางของรัฐบาลประเทศตน และลงทะเบียนกับสถานทูตถ้ามีบริการ
• เก็บหนังสือเดินทาง วีซ่า และเงินสำหรับเดินทางไว้ใกล้ตัว
• กองวิเทศสัมพันธ์ช่วยเรื่องมหาวิทยาลัยและวีซ่า ส่วนสถานทูตช่วยเรื่องกงสุล เช่น หนังสือเดินทางหาย หรือการเดินทางออกนอกประเทศ

ช่องทางติดต่อ

• ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน

  ตลอด 24 ชั่วโมง ช่วยเหลือทางกฎหมายโดยไม่มีค่าใช้จ่าย หากคุณหรือคนรู้จักถูกควบคุมตัวหรือถูกดำเนินคดีจากการแสดงออกหรือการชุมนุม สายสำรอง 096-789-3173

  092-271-3172

• แจ้งเหตุด่วนเหตุร้าย ตำรวจ

  ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่เสียค่าโทร

  191

• เจ็บป่วยฉุกเฉิน เรียกรถพยาบาล

  ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่เสียค่าโทร

  1669

• ศูนย์นิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์

  ให้คำปรึกษาทางกฎหมายแก่นักศึกษาธรรมศาสตร์โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

  02-613-2128

• ตำรวจท่องเที่ยว

  ตลอด 24 ชั่วโมง มีเจ้าหน้าที่พูดภาษาอังกฤษและภาษาอื่น เหมาะกับเพื่อนต่างชาติที่ไม่พูดภาษาไทย

  1155

• สำนักงานหลักสูตร BIR

  วันจันทร์ถึงศุกร์ อีเมล bir@tu.ac.th

  02-221-6111 ต่อ 3409

• สำนักงานคณะรัฐศาสตร์

  วันจันทร์ถึงศุกร์ 09.00 ถึง 16.00 น. อีเมล polscitu@tu.ac.th

  02-221-6111 ต่อ 3400

• กองวิเทศสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

  เรื่องวีซ่าและการช่วยเหลือนักศึกษาต่างชาติ อีเมล info.inter@tu.ac.th

  02-613-3022

• สายด่วนสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต

  ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่เสียค่าใช้จ่าย โทรคุยได้เมื่อรู้สึกหนักใจกับสิ่งที่เกิดขึ้น

  1323